Judaizm (Judaism); Yahudi halkının, bireysel ve kollektif olarak, uluslararası uygulama kapasitesine sahip bir tek (hukuka) (Yahudi Hukuku) bağlı olduğu inancıdır. Doğal adâlet, İlahî vahiy, gelenek ve âdet üzerine kurulu bu hukuk, etrafını saran pozitif hukukla, kendisinin bir kusuru olmadan çatışmaya girer.

Jenosid (Genoside, Soykırım); Raphael Lamkin tarafından geliştirilen ve bir ırkın kasıtlı olarak imhasını ifade eden bir terim. Bu imha, genellikle, “yüksek” ırkı elimine edilebilir “aşağı” ırktan ayıran, ırkların mahiyetine ilişkin bir teori tarafından meşrulaştırılır ve desteklenir. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1948’de jenosid uluslararası hukuka tâbi bir suç olarak kabul […]

Jakobenizm (Jacobinism); Fransız Devrimi esnasında ortaya çıkan ve Robespierre tarafından başı çekilen bir milletvekili grubunu bünyesinde toplayan Jakoben Kulübün görüş ve icraatlarından türeyen bir kavram. Kulüptekiler görüşlerinin doğru olmasının kendilerine bu görüşleri hayata aktarmak için eyleme geçme hak ve yetkisi verdiğine inanmışlardı. Jakoben kulüpler zamanla arttı ve jakobenizm amaçların araçları […]

Holizm; Bütünlerin veya bâzı bütünlerin onları oluşturan parçaların toplamından daha fazla olduğu, yâni bütünlerin parçaların özellikleri ile ve parçalar arasındaki ilişkilerle izah edilemeyecek özelliklere sahip olduğu tezidir. Organizm, yâni, parçaların, bütünden uzaklaşmaları hâlinde, fonksiyonlarını, özelliklerini ve anlamlarını kaybedecekleri görüşü holizmin bir türüdür. Metodolojik olarak holizm, parçalann her birinin davranışının bütünü […]

Görünmez el (Invisible hand); Adam Smith’in yazılarından kaynaklanan ve liberal iktisat anlayışında belirli bir yer işgal eden bir kavramdır. Adam Smith’e göre, serbest piyasada, bireylerin kişisel çıkar arayışına dayanan davranışları, sanki bu bireyler bir görünmez el tarafından yönlendiriliyormuşçasına, bütün toplumun maddî refahını artıracak neticeler verir. Bireylerin farkında olmadan bunu yapmasının […]

Führerlik (Führerprinzip, Ulu Önderlik); Nazi Almanyası’nda benimsenen ve erdemini kişisel karizmasıyla ispatlayan, her şeyi bilen ve hiç yanılmayan ve dolayısıyla bütün vatandaşlar üzerinde otorite kazanmayı hak eden ve bunu gerçekleştiren bir lideri veya lider idealini ifade eden bir terim. Hitler’in sözleriyle, Führerlik “aşağıya doğru sınırsız otorite, yukarıya doğru sınırsız sorumluluk” […]

Fundamentalizm (Fundamentalism-Köktencilik) bir inanç/görüş sisteminin orijinal veya temel prensiplerine tam ve sorgulanmaz bir inançla bağlanma anlamına gelen kavramdır. Bu bağlılık mutlak bir bağlılıktır ve çoğu zaman fanatik bir militanlıkta akseder. Genellikle dinî metinler ve dinlerle ilgili olarak kullanılan bir kavram olmasına rağmen, fundamentalizm her türlü siyasî teoride oıtaya çıkabilir. Çoğu […]

Front örgütler (Front organizations- Kukla örgütler); kendilerini gerçekte motive eden, fakat açıkça savunulması veya doğrudan kabul edilmesi/ettirilmesi zor olan amaçlarını gizlemek için başka ve daha kolay kabul görebilecek amaçları olduğunu ifade ederek faaliyet gösteren organizasyonlardır. Front örgütler terimi, genellikle, görünüşte liberal, demokrat ve anayasal olan; saygın ve tanınmış üyelere sahip […]

Fizyokratlar, (Physiocrats) bir grup 18. Asır Fransız ekonomisti. Liderleri F Quesnay’dı (1694-1774). Dr. Quesnay “doğal” ekonomik düzene siyasî müdahaleler yapılmasına karşı çıktı. Ona göre, merkantilistlerin inandığının tersine, tarım zenginliğin yegâne kaynağıydı ve sadece tarımın vergilendirilmesi gerekirdi. Doğal düzen fikrini en fazla savunan ekollerden biri olarak düşünce tarihine geçen fizyokratların isimleri […]

Fabianizm (Fabianism); Fabian Cemiyeti bünyesinde toplanan sosyalistler tarafından sosyalist fikirlerin tatbikata aktarılması için geliştirilen bir yönteme verilen addır. 1884’de kurulan Cemiyetin adı Roma’lı general Q. Fabius Maximus’tan gelmektedir. “Cunctator” (geciktirici (delayer), yavaşlatıcı) lâkabıyla da anılan bu general mücadelelerini meydan savaşlarından kaçınıp düşmanı (Hanibal’ı) yavaş yavaş zayıflatmak suretiyle kazanmıştır. Fabius’un taktiğinden […]