Eğretileme (Metafor-İstiare) Nedir?

1
eğretileme-metafor-nedir

Eğretileme, anlatımı kuvvetli hale getirmek amacıyla benzeşimle bir başka bir şeyden ödünç alınan addır. Türkçe dilinde istiare şeklinde kullanılan yani eğretileme, metafor ve ödünç alma olarak da karşılık bulmaktadır.

Bir düşüncenin veya kavramın anlatılmasında onunla anlamdaş başka bir kavram ya da nesnenin kullanımı söz konusudur. Örneğin “Sevdiğim bir gül gibidir” cümlesine bakıldığında benzetme ile yapılmış bir eğretileme görülmektedir. “Gibi” ve “kadar” kelimeleri kullanılarak yapılmış olan örnekteki gibi metaforlar daha güçsüz metaforlardır.


Metafor sözcüğü Eski Yunanca’daki meta (üzerine) ve phrein (taşımak) sözcüklerinden gelir ve bir şeyin bazı yönlerinin başka şey’e taşındığı ya da transfer edildiği özgül zihinsel/ dilbilimsel süreçleri ifade eder. Bu süreçlerin sonucunda ikinci şeyden sanki ilk şeymiş gibi bahsedilmesi söz konusu olmaktadır. Metafor İngilizce’de figurative language, Türkçe’de ise mecaz ya da eğretileme dili olarak adlandırılan ve standart dilden söylediği şeyi kastetmemesiyle ayrılan özelleşmiş dilin temel bir formu olarak kabul edilir.

Eğretileme ile ilgili bir örnek daha verilecek olursa; güvercin ve kartal çok daha güçlü metaforlardır. Beyaz güvercin sulhun, kartal ise özgürlüğün metaforudur. Bakıldığında güvercin ile barış arasında direkt bir bağlantı mevcut değildir. Burada kurulan ilişki veya bağ, birtakım benzeşimler ile kişinin aklında meydana gelen bir ilişkidir.

Eğretileme olgusunu daha net bir biçimde anlamak için şu bilmeceye bakmak yararlı olacaktır.

“Çıt dedi çiçek açtı” bilmecesinin yanıtı “kibrit”tir. Bu bilmecede “çiçek”, ile “kibrit”in aralarında direkt bir bağ yoktur ama onun metaforu durumuna gelmiştir. Eğretileme yani metafor birbirleri ile bir benzeşme durumu olmamasına karşın bir takım ortak tarafları olan iki farklı şeyin birbirlerini hatırlatacak biçimde karşılaştırılmasıdır.

One thought on “Eğretileme (Metafor-İstiare) Nedir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Next Post

Metonimi - Düz Değişmece Nedir? Metonimi Örnekleri

Cum Eki 9 , 2020
Share on WhatsApp Share on Facebook Share on Twitter Share on LinkedIn Share on Email Share on TelegramMetonimi, bir kelimenin gerçek manasının haricinde benzetme gayesi taşımadan kullanımıdır. Türkçede bazen edebiyatla ilgili olan mecazımürsel/düz değişmece kelimeleri metonime karşılık gelmektedir. Metonimi Eski Yunan dilinde meta (değiştirme) ve onoma (isim) kelimelerinden türetilmiştir. Herhangi […]
matonimi-nedir