Eksantrik Kas Kasılması – Özellikleri, Faydaları ve Riskleri

Eksantrik Kas Kasılması - Özellikleri, Faydaları ve Riskleri

1. Eksantrik Kas Kasılması Nedir?

Eksantrik kas kasılması, kasa uygulanan kuvvet, kasın kendisi tarafından üretilen anlık kuvveti aştığında meydana gelir ve kasılırken kas-tendon sisteminin zorla uzamasıyla sonuçlanır. Bu süreçte kas dıştan gelen bir yükün geliştirdiği enerjiyi absorbe eder. Bu durum eksantrik hareketin negatif iş, konsantrik kasılmanın da pozitif iş olarak adlandırıldığını açıklar.

İskelet kasları yerçekimine karşı vücut ağırlığını desteklemek, şoku absorbe etmek veya konsantrik kasılma hazırlığında elastik geri tepen enerjiyi depolamak için eksantik olarak kasılırlar. Bu tür kasılmaların yavaşlama rolü klasik olarak yokuş aşağı koşu veya merdiven aşağı yürürken diz ekstansör kaslarının eksantrik çalışma süresi ile açıklanır. Belirlenen açısal hızlarda diğer kasılma tiplerine göre eksantrik kasılma boyunca daha fazla güç üretimi olmaktadır. Buna ek olarak, eksantrik kasılmalar, belirlenen kas kuvvetinde konsantrik kasılmaya göre daha az motor ünite aktivasyonuna ihtiyaç duyar. Ayrıca daha az oksijen ve enerji tüketimi de söz konusu olmaktadır.

Eksantrik egzersiz için gerekli olan metabolik maliyet aynı egzersizin konsantrik olarak yapılmasından yaklaşık olarak 4 kat daha düşüktür. Benzer mutlak iş yükünde konsantrik egzersize kıyasla eksantrik egzersiz sonrası kardiyorespiratör ve hemodinamik tepkilerin azaldığı da rapor edilmiştir. Bunun dışında sinir sistemi süreçleri ile ilgili çok fazla cevaplanmayan sorular olmasına rağmen, eksantrik kasılmaların diğer kasılma çeşitlerinden farklı olarak nöral kontrolünün sağlandığı oldukça kabul edilen bir bilgidir.

2. Eksantrik Kasılmanın Özellikleri

Eksantrik kasılmanın özellikleri aşağıdaki şekilde sıralanabilir;

  • Yüksek kas gücü-Farklı moleküler yanıt
    • Daha fazla kas uydu hücre aktivitesi
    • Daha fazla anabolizm sinyali
  • Düşük metabolik isteği
    • Düşük yorgunluk
    • Düşük algılanan egzersiz
    • Düşük kardiyorespiratör isteği
  • Özgün sinir stratejileri
    • Daha az motor ünite katılımı
    • Daha düşük motor ünite ateşlemesi
    • Daha yüksek kortikal uyarılabilirlik
    • Merkezi sinir aktivitesinde azalma

3. Eksantrik Kasılmanın Yararlı Etkileri

Eksantrik kasılmanın yararları aşağıdaki şekilde sıralanabilir;

  • Kas Fonksiyonu
    • Kas kuvvetinde ve hacminde hızlı kazanım
    • Atletik performansta gelişim (hız, sıçrama, yön değiştirme)
    • Çapraz eğitim etkisinde artış
    • Kasın uzunluk-gerilim ilişkisinin daha uzun kas uzunluklarına doğru kayması
    • Hareketliliğin artması
    • Kas kaybının azalması ve engellenmesi
    • Düşme risklerinde azalma
  • Sinir Adaptasyonlarında Artış
  • Sağlıkla İlgili Parametreler
    • Yağsız kütlede artış
    • Yağ kütlesinde azalma
    • Dinlenik enerji tüketiminde artma
    • Lipid oksidasyonunda artış
    • Kan lipid profilinde iyileşme
    • İnsülin hassasiyetinde artış

4. Eksantrik Kasılmanın Riskleri

Eksantrik kasılmanın riskleri aşağıdaki şekilde sıralanabilir;

  • Egzersize Bağlı Kas Hasarı
    • Yapısal hasar
    • Sarkolemmada bozulma
    • Hücre dışı maddelerin hasarı
  • Gecikmiş Kas Ağrısı
    • Ağrıya karşı aşırı duyarlılık
    • Ağrı, duyarlılık, şişkinlik, gerginlik
  • Bozulmuş Kas Fonksiyonu
    • Güç üretim kapasitesinde azalma
    • Hareket genişliğinde azalma
    • Propriyoseptif fonksiyonda bozulma
    • Biyomekanik modifiye lokomosyonu
    • Atletik performansta azalma
  • Kas, Tendon ve Eklem Yapısının Sakatlığında Artış
  • Eforla İlgili Kas Hasarı ve Böbrek Hasarı

5. Eksantrik Antrenmanların Kullanımı

Eksantrik antrenmanlara, özellikle kas kütlesini artırarak sağlığa faydası olması özelliği ile son yıllarda giderek ilgi büyümektedir. Ayrıca, daha yüksek kapsamlı egzersizlerin daha düşük metabolik ve kardiyorespiratuar maliyet ile yapılabilmesi eksantrik kas çalışmasını antrenman stratejilerinde kullanılmasını teşvik etmiştir. Bununla birlikte eksantrik kas çalışmaları sadece atletik performansı geliştirmekle kalmayıp, egzersiz kapasitesini korumaya veya geri kazanmaya ve bireylerin fiziksel aktiviteye karşı düşük tolerans ile yaşam kalitelerinin artmasına yardımcı olmaktadır.

Eksantrik kasılmalar geleneksel olarak kas hasarı ile ilişkili olmasından dolayı klinik uygulamasında uzun zamandır kullanılmamıştır. Günümüzde ise eksantrik kasılmaların süresi, sıklığı ve şiddeti giderek arttırıldığı zaman kas hasarı belirtilerinin azaldığı hatta yok olduğu kabul edilmektedir. Buna ek olarak, günümüzde egzersize bağlı kas hasarına karşı korumada veya kas kütlesinin artmasında ne kas hasarı ne de enflamasyonun pozitif kas adaptasyonunu uyarmak için önkoşul olmadığı kabul edilmektedir. Böylelikle eksantrik antrenman müdahaleleri geleneksel direnç antrenmanlarına alternatif olarak güvenli ve uygun antrenman modeli olarak göz önünde bulundurulmaktadır.

5.1. Esneklik

Esneklik, kas tendon yapısının eklemin uzama sınırındaki yeteneğini etkileyen hareket genişliğidir. İki tip esneklik türü vardır. Bunlar statik ve dinamik esnekliklerdir. Statik esneklik eklem hareket genişliğine ne kadar hızlı ulaşıldığının göz önünde bulundurulmadığı esneklik türü iken dinamik esneklik ise eklemdeki hareketin direncini işaret eder. Dinamik esneklik germedeki dirençten sorumludur ve atletik performans v kireçlenmeye bağlı eklem gerginliği için daha önemlidir. Esneklik ve germe sadece atletik performansta değil günlük yapılan uzanma, eğilme gibi işleri devam ettirmek içinde önemlidir. Esneklik, kas ve eklemlerin maksimum hareket genişliğine ulaşmasını sağlama yeteneğidir ve germe ile geliştirilir.

Germe, aktiviteye hazırlık ve sakatlanmayı önlemek için antrenman veya yarışmalar öncesinde sıklıkla kullanılmaktadır. Esneklik, özellikle cimnastik, dalış, artistik patinaj ve engel koşularında olmak üzere birçok sporda başarı için temel faktörlerden birisidir.

Kaynaklar:

TUĞBA KOCAAĞA-İKİ FARKLI GERME PROTOKOLÜNÜN EGZERSİZE BAĞLI KAS HASARINA AKUT ETKİSİ

Gault, M. L., and Willems, M. E. (2013). Aging, functional capacity and eccentric exercise training. Aging and Disease. 4, 351–363.

Abbott, B. C., Bigland, B., and Ritchie, J. M. (1952). The physiological cost of negative work. The Journal of Physiology, 117, 380–390.

Hody, S., Croisier, J. L., Burry, T., Rogister, B., and Leprince, P. (2019). Eccentric muscle contractions: risks and benefits. Frontiers in Physiology, 10, 1-18.

Hoppeler, H. (2016). Moderate load eccentric exercise; a distinct novel training modality. Frontiers in Physiology, 7, 483.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Next Post

Juneteenth Nedir?

Per Haz 18 , 2020
Share on WhatsApp Share on Facebook Share on Twitter Share on LinkedIn Share on Email Share on TelegramJuneteenth, İngilizce Haziran anlamına gelen “june” kelimesi ile on dokuzuncu anlamına gelen “nineteenth” kelimelerinin birleşimi ile ortaya çıkarılmış, 19 Haziran 1865’te Amerika genelinde köleliğin yasaklanmasının yıldönümüdür. Ayrıca ABD’de ulusal olarak kutlanan en eski […]
Juneteenth Nedir