Gelir Yoksulluğu ve İnsani Yoksulluk Nedir?

Gelir Yoksulluğu ve İnsani Yoksulluk

Gelir Yoksulluğu

Parasal gelire erişememe ya da satın alma gücünden yoksun olma durumu gelir yoksulluğunu ifade etmektedir. Genel olarak asgari yaşam standardının gerektirdiği temel gereksinimlerin karşılanabilmesi için yeterli miktarda gelirin elde edilememesidir. Bundan dolayı gelir yoksulluğunun ölçütü parasal gelir olmaktadır. Gelir yoksulluğu ülkeler arasında ölçüldüğünde genellikle GSMH (Gayri Safi Millî Hasıla)  baz alınmaktadır. Aynı zamanda gelir yoksulluğu, ülke gelirinin kişiler arasındaki dağılımı, kişi başına düşen ulusal gelir, Dünya Bankası gibi uluslar arası kuruluşların kullandığı günlük 1-2 dolar gelir sınırı vb. veriler de kullanılmaktadır.

Hem niceliksel, hem de niteliksel sorun olan yoksulluk, sadece parasal bir gelire sahip olmama anlamına gelmemektedir. Bireylerin insanca yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli asgari sosyal imkânlara sahip olmaları gerekmektedir. Bu durumda insani yoksulluk kavramı ortaya çıkmaktadır. (1)




İnsani Yoksulluk

İnsani yoksulluk gelirle ilişkilendirilmeyen ve katlanılabilir bir yaşam için gerekli fırsatlara ve seçeneklere sahip olamamak şeklinde ifade edilen yoksulluk türüdür. Genel olarak belli kriterler çerçevesinde bir ülke vatandaşlarının insanca yaşama imkânlarının bulunup bulunmadığını belirlemek için kullanılır. Diğer yoksulluk türlerine kıyasla geniş kapsama sahip olan insani yoksulluk, UNDP (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı) tarafından ortaya çıkarılmıştır.

Gelişmekte olan ülkelerde insani yoksulluk 3 temel kategoriye göre hesaplanmaktadır:

  1. İnsani yoksulluğun ilk göstergesi olarak uzun ve sağlıklı bir yaşamdan yoksun olma durumudur. UNDP, hesaplamalarında 40 yaşı baz almakta ve bu yaşın altındaki yaşam süresini insani yoksulluk olarak öne sürmektedir.
  2. Eğitim imkânlarından yoksun olma, insani yoksulluğun ikinci göstergesini oluşturuyor. Hesaplamalarda yetişkinler arasındaki okuma yazma bilmeme oranı insani yoksulluğun bir diğer kriterini oluşturmaktadır.
  3. İnsani yoksulluğun bir diğer göstergesi de bireylerin ekonomik ve sosyal imkânlardan mahrum olmasıdır. UNDP sağlıklı içme suyuna sahip olmayan, temel sağlık imkânlarından yoksun olan, 5 yaşın altında olan ve yeterli beslenemeyen nüfus yüzdesini inceleyerek ekonomik ve sosyal imkânlara sahip olma seviyesini belirlemektedir. (2)

Yoksulluğun temelinde gelir eksikliğinin olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Fakat insani yoksulluk, yoksulluğun maddi bir boyutu değildir. İnsanların dilediği hayatı yaşamaları için özgürlüğe ve haklarının korunmasına ihtiyaçları vardır. İnsani yoksulluk bu kriterlerin tamamına bakarak, yoksulluğu ölçmektedir.

Diğer yoksulluk çeşitleri ise şu şekildedir;

 

Kaynaklar:

(1) Faruk Sapancalı, Yeni Dünya Düzeni ve Küresel Yoksulluk, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, , Cilt: 3, Sayı:2, 2001,s.115-140.

(2)TAŞ, ÖZCAN, a.g.e. , s.4

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Next Post

Objektif ve Sübjektif Yoksulluk Nedir?

Pts Tem 27 , 2020
Share on WhatsApp Share on Facebook Share on Twitter Share on LinkedIn Share on Email Share on TelegramSübjektif yoksulluk veya öznel yoksulluk kavramına göre kişi yoksul olup olmadığını kendi belirler. Sübjektif yoksulluk diğer yoksulluk yaklaşımlardan oldukça farklıdır ve yoksulluğun anlaşılmayan bir türüdür. Yoksulluğa daha az yaygın bir yaklaşım, insanların kendilerini […]
subjektif-objektif-yoksulluk