Mülkiyet ve Mülkiyet Hakkı Nedir?

Mülkiyet hakkı Medeni Kanun’da tanımlanmamıştır. Ancak Medeni Kanun’un 683. maddesi mülkiyet hakkının içeriğini belirtmektedir. Bu hükme göre: ‘Bir şeye ma­lik olan kimse hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kul­lanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir; Malik malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi her türlü haksız el atmanın önlenmesini de dava edebilir.”

Medeni Kanun’un 683. maddesinin hükmü ve eşya hukukuna ait kurallar göz önü­ne alındığında, mülkiyeti eşya üzerinde en geniş yetki sağlayan ayni hak olarak tanımlayabiliriz. Medeni Kanun madde 683’ün hükmünden mülkiyet hakkının sahi­bine iki çeşit yetki tanıdığını anlıyoruz:

  1. Hukuk düzeninin sınırları içinde o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yaralan­ma ve tasarrufta bulunma yetkisi
  2. Eşyaya yönelik saldırılara karşı eşyayı koruma yetkisi

Malikin sahip olduğu birinci yetkiye malikin aktif yetkileri, ikinci yetkiye ise koru­yucu yetkileri denir. Malikin aktif yetkileri eşyayı kullanma, eşyanın ürünlerinden yararlanma ve eşya üzerinde tasarrufta bulunabilmeyi kapsar. Ancak malikin yet­kileri sınırsız değildir. Malik yetkilerini hukuk düzeninin çizdiği sınırlar içinde kul­lanabilir. Mülkiyet hakkına getirilen sınırlamaların bir kısmı kamu yararını, bir kıs­mı ise kişilerin özel çıkarlarını koruma amacı güder.Genel iki kısıtlamadan bahsetmek gerekirse biri Anayasa’nın 35. maddesinin son fıkrasında yer alan kısıtlamadır. Bu hükme göre, “Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.” Diğer bir kısıtlama ise Medeni Kanun madde 2’de yer alan dürüstlük kuralıdır. Me­deni Kanun madde 2’de “Herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirir­ken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılma­sı hukuk düzeni korumaz.” denilmektedir.

Malikin sahip olduğu ikinci yetkiye koruyucu yetki denir. Medeni Kanun 683’e gö­re malik. “Malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız el atmanın önlenmesini de dava edebilir.” Hü­kümde belirtilen istihkak ve el atmanın önlenmesi talepleri, mülkiyet hakkından kaynaklanırlar ve mülkiyet hakkına bağlıdırlar.

İstihkak Davası: Eşya üzerindeki zilyetliği haklı bir nedene dayanmayan kişiye karşı, malikin mülkiyet hakkına dayanarak malın dolaysız zilyetliğine kavuşmak amacıyla açtığı davadır.

Elatmanın Önlenmesi Davası: Malikin, zilyetliğine ve bu suretle mülkiyet hak­kına yönelik her türlü haksız tecavüzü önlemek veya başlamışsa buna son vermek amacıyla açtığı davadır.

Mülkiyet Hakkının Konusu

Mülkiyet hakkının konusu, maddi bir varlığı ve iktisadi bir değeri olan, üzerinde kişilerin hâkimiyet kurabileceği, her türlü taşınır ve taşınmaz eşyadır.

Bazı hallerde bir eşya, diğer bir eşyanın iktisadi işlevini tamamlamak üzere onun­la kendi bağımsızlığını kaybedecek şekilde birleşir ve iki eşyanın özlerine zarar vermeksizin birbirlerinden ayrılmaları mümkün olmaz, işte bir eşyanın iktisadi iş­levini tamamlamak üzere o eşya ile birleşen eşyaya, bütünleyici parça denir. Ba­zen de bir eşya kendi bağımsızlığını koruyarak bir başka eşya ile onun işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için birleşebilir. Bu şekilde bir başka eşya ile bir­leşen eşyaya ise eklenti denir. Bir eşya üzerindeki mülkiyet hakkı o eşyanın bü­tünleyici parçalarını ve istisna edilmeyen eklentilerini de kapsar.

Medeni Kanun madde 684: Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur.

Bütünleyici parça, yerel adetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılması­na olanak bulunmayan parçadır.

Medeni Kanun madde 686: Bir şeye ilişkin tasarruflar, aksi belirtilmedikçe onun eklentisini de kapsar.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Next Post

İrtifak Hakları Nelerdir?

Çar Ağu 29 , 2018
Share on WhatsApp Share on Facebook Share on Twitter Share on LinkedIn Share on Email Share on Telegramİrtifak hakkı, sahibine konusu olan eşyayı doğrudan doğruya kullanma veya on­dan yararlanma yetkileri veren ayni haktır. Medeni Kanun irtifak türlerini taşınmaz lehine irtifak hakkı, intifa hakkı, oturma hakkı, üst (inşaat hakkı), kaynak hakkı […]
irtifak hak resim

Bu Yazıları da Okumak İsteyebilirsin