Sinizm Nedir? Sinik Bireyler ve Örgütsel Sinizm

sinizm nedir

Sinizm

Sinizm, başkalarının güdülerine yönelik olarak ortaya çıkan küçük düşürücü davranışlar ve bireylerin doğasında bulunan bencilliğe dair bir inanış şeklinde tanımlanmaktadır. Bireylerin kendi çıkarlarını koruduğuna ve bu bağlamda kendi faydasını düşündüğüne inanan kişi sinik olarak tanımlanmaktadır. Sinizm ise, bu durumu açıklayan bir düşünce sistemi olarak ifade edilmektedir. Sinizm kavramı sosyal bilimler içerisinde yer almakta olmasına rağmen farklı disiplinler tarafından da farklı şekillerde incelenmektedir. Sinizmin soyut bir kavram olarak sosyal yaşam içerisinde çok az kullanıldığı gözlenmiştir.

Sinizm, Türk Dil Kurumu tarafından ‘‘ insanın erdem ve mutluluğa, hiçbir değere bağlı olmadan bütün gereksinmelerden ayrılarak kendi kendine erişebileceğini savunan Antisthenes’in öğretisi, kinizm ’’ şeklinde tanımlanmıştır.




Sinik bireyler, dürüstlük, samimiyet ve karşılıklı güven gibi ilkelerin kişisel fayda doğrultusunda kullanılmadığına inanmaktadır. Sinizmin güvensizlik, inançsızlık, kötümserlik, karamsarlık ve olumsuzluk gibi kavramlarla birlikte kullanıldığını belirtmiştir.

Sinizm; kişilere, örgütlere, işgörenlere, belirli düşüncelere, bir toplum içindeki sosyal örgütlere veya kurumlara yönelik olarak ortaya çıkan şüphecilik, güven duymama ve bunlara karşı bir küçümseme, beklenti içerisinde olması ve hayal kırıklığını kapsayan genel veya kişisel davranışlar olarak açıklanmaktadır. İşe ve hayata sağlıklı bir yanıt bulunan şüphecilikten değişiktir. Şüpheciler değişime açık olsa da sinikte bu davranış oluşmamaktadır.

Sosyolojik olarak sinizm tanımına bakıldığında ise, bir davranışın arkasında yatan ayrıntılara odaklanarak davranışın daha derininde saklanan hırs, arzu, bağlılık, güç ve bencillik gibi bireysel davranışlar açısından incelenen bir kavram olarak ele alındığı görülmektedir.

Sinizm kavramının temeli her ne kadar felsefeye dayansa da insan kaynakları, psikoloji, sosyoloji ve yönetim bilimlerinde de kullanılmaktadır. Hatta kültürler ve organizasyon üyeleri sinik olarak kategorize edilebilmektedir.  Günümüzde tüketicilerin gittikçe yükselen beklentileri, teknolojik ve çevresel gelişmeler, sert rekabet şartları, globalleşme ve benzeri sebeplerden kaynaklı işletmeler adına en önemli kaynak insan olmaktadır. Örgütler, işgörenlerden düşüncelerini açıkça söylemesi, daha fazla sorumluluk edinmesi ve bilgilerini de korkmadan paylaşmasını istemektedir. Öte yandan bazen, işgörenler bu fikirlerini veya bilgilerini üst idare ile konuşmamakta, başka bir deyişle kendilerine saklamaktadır.

Sinizm tahmini olarak M.Ö 500 yıllarında Antik Yunan felsefi düşüncesi olan “sinik (kinik)” kelimesine dayanan bir düşünce tarzı ve yaşam biçimini ortaya koyduğu düşünülmektedir. İki düşünce ile sinizmin ortaya çıkışı açıklanabilir. İlk düşüncelere göre sinizm kelimesi “köpek” anlamına gelen “kyos” kelimesinden ortaya çıkmıştır. Diğer görüşe göre ise, doğal yaşam ile özdeşlemiş olarak kılık ve kıyafetine önem vermeyen, başka insanları ve uygarlıkları önemsemeyen, kısacası kendini toplumun dışına çekerek bir nevi sokak köpeği gibi yaşamaya başlanılmasıyla ortaya çıkan yaşam şeklidir.




Antisthenes (M.Ö. 444-365) ve Sinoplu Diogenes (M.Ö.412-323)’in tarihte bilinen en önemli sinikler olduğu düşünülmektedir. Tarihte bilinen ilk “sinik (kinik)” ise milat-tan önce 444-365 yılları arasında yaşamış olan önce Sofist Gorgias olarak kabul edilmektedir. Bir rivayete göre, fıçının içerisinde hayatını devam ettirdiğine inanılan Sinoplu Diogenes’in gündüz el feneri ile sokakta dolaşması diğer insanların dikkatini çekmiştir. Bu durumun nedeni sorulduğunda da “dürüst insan arıyorum” şeklindeki cevabı, sinizm kavramının açıklanmasına yönelik bir açıklama oluşturmaktadır.  Kısacası, asıl sinikler toplumun kurumlarını önem verilmeyecek bir düzeye indirgemiş ve onlara olan aşağılama hislerini hem kelimelerle hem de hareketleriyle ifade etmişlerdir.

Siniklerin Temel Özellikleri

Siniklerin bazı temel özellikleri aşağıdaki gibi sıralanmıştır:

  1. Sinikler yalan söylemenin ve iki yüzlü davranmanın insanın doğasından gel-diğine inanmaktadır.
  2. Sinikler, insanların başkalarına karşı bencil ve ilgisiz olduğunu düşünürler.
  3. Sinikler, baskı üzerine bir davranış gösterirler. Arkadaşlık ve dost ilişkileri arka plandadır.
  4. Sinikler, eylemlerin arkasında gizlenmiş başka anlamların olduğuna inanırlar.
  5. Sinikler, psikolojik objelere karşı utanç hissederek bunlardan uzak dururlar.
  6. Sinikler, psikolojik objelere karşı alaycı bir mizah kullanarak olayları kendi bakış açısından anlatırlar.

Daha sonrasında sinik okulunun kurulmasıyla birlikte sinikler; iktidar, güç, zenginlik ve materyalizmin sıkı takipçilerini sürekli eleştirmiş ve alay etmişlerdir. Daha önceleri sinizm, toplum ve onun güç kaynaklarını aşırı şekilde eleştirdiği için basit bir felsefe olarak görülmüştür.




Örgütsel Sinizm

Örgütsel sinizm işgörenlerin içinde bulundukları örgütlerine, örgü-tün yapı ve sistemine dair geliştirdikleri olumsuz tavır ve yargılardır. Yönetim yazınında, örgütsel sinizm konseptinin en önemli tanımı Morrison ve Milliken (2000) yapmıştır. Bu tanıma göre, örgütsel sinizm, işgörenlerin toplu/ortak düzeyde bir davranış olarak örgütsel sorunlar veya konular durumunda fikir, düşünce ve bilgilerini kendine saklamasıdır.

Örgütsel sinizm, bazı grup ve topluluklar bazında örgüt içerisinde sinizmin görüldüğü durum olarak açıklanabilir.

Mizah siniklerin en önemli silahı olmakla birlikte, belirli bir ayrıcalık elde etmek ve güç sahibi olmak ise asıl hedefleridir. Örgütsel sinizm kavramının tanımlanmasında, bireylerin örgütlerine karşı sergilediği olumsuz davranışların sebeplerine odaklanılmaktadır. Örgütsel sinizm; bir örgütün dürüstlükten yoksun olduğuna dair inanç, örgüte yönelik olumsuz tutum ve davranışlardır.  Benzer şekilde “bireyin istihdam edildiği örgüte karşı olumsuz tutumu” şeklinde tanımlamıştır. Yapılan tanımda, yöneticilerin işgöreni görmezden gelmesi ve işgörenlerin yöneticilere karşı olumsuz tavrı sonucu işgörenin sahip olduğu sinizm olgusu anlatılmaya çalışılmıştır.

Tanımlamalardan da anlaşılacağı üzere, işgörenlerin bağlı oldukları örgütü sürekli şikâyet etmeleri, kendisine ve çevresine karşı özgüvensizlik sergilemeleri, kişisel yaşamlarına isteksizlik ruh halinin hâkim olmaya başlaması gibi olumsuz bir davranış olarak görülmektedir.. Bu doğrultuda sinizm ve örgütsel sinizm kavramı hakkında alanyazında da birçok tanım yapılmıştır.




Örgütsel Sinizm Türleri

Örgütsel sinizm; çalışan sinizmi, kişilik sinizmi, kurumsal sinizm, örgütsel değişim sinizmi ve meslek sinizmi olarak alt türlere ayrılmaktadır. Örgütsel sinizmin oluşmasını etkileyen sebepler farklılık gösterse de örgütsel sinizm temelinde bireylerin çalıştığı kuruma karşı kötü duygu ve davranışları içermektedir.

örgütsel-sinizm-türleri
Örgütsel Sinizm Türleri

1. Kişilik Sinizmi

Kişilik sinizmine aynı zamanda genel sinizmde denilmektedir. Kişilik sinizmi, bireylerin tabiatında bulunmakta ve insan davranışlarının genellikle kötü yorumlanmasına neden olmaktadır. Kişilik sinizminde bireyler çevrelerine karşı olumsuz düşüncelerde oldukları için bireyler arasında zayıf ilişkiler söz konusudur.

Kişilik sinizminde bireyler çevrelerine karşı güvenmekte zorlanırlar ve şüpheci yaklaşırlar. Bu sinizm türü kişilik özelliğidir bu nedenle diğer sinizm türlerine de sebep olabilmektedir. Kişilik sinizmi doğuştan gelen bir kişilik özelliğidir. Kişilik sinizminde dünyanın adil bir yer olmadığı ve insanların sahtekâr, bencil oldukları düşüncesine dayanmaktadır. Bu nedenle kişilerde başkalarına karşı güvensizlik, alaycı davranışlar, öfke ve saldırganlık görülmektedir. Örgütsel sinizm ile kişilik sinizmi birbirinden farklıdır. Kişilik sinizmi insanların doğuştan gelen, değişmeyen kişilik özelliklerinden kaynaklanmaktadır. Örgütsel sinizmde ise kişide sinik düşüncelerin oluşmasını sağlayan örgüt mevcuttur. Ayrıca kişilik sinizmi örgütü etkileyerek, sinizmin kuruma yayılmasına sebep olmaktadır.




Genel sinizmin diğer sinizm türlerinin kaynağı olabileceği belirtilmektedir. Buna sebep olarak ise kişilik sinizmine sahip bireylerin hayata karşı umutsuz, karamsar bakış açısına sahip olmaları ve adalete karşı daha duyarlı olmaları gösterilmektedir.

  • Sinik bireyler, kendilerine haksızlık yapılmış gibi göstererek çalışan sinizmine kaynaklık edebilir.
  • Sinik bireyler, imkânlardan mahrum kaldığına inanarak meslek sinizmine kaynaklık edebilir.
  • Sinik bireyler, toplum tarafından mazur görülebilecek durumları kabullenmeyerek toplumsal sinizme kaynaklık edebilir.
  • Sinik bireyler, örgütün olumlu değişim çabalarına rağmen yönetimin başarısız olduğu düşüncesi örgütsel değişim sinizmine kaynaklık edebilir.

2. Toplumsal (Kurumsal) Sinizm

Toplumsal sinizm, bireylerin devlet yönetimine ve topluma karşı şüpheci yaklaşması, güvenmemesiyle oluşmaktadır. Toplumsal sinizmin en temel özelliği bireyin toplumsal ve ekonomik kurumlardan uzaklaşmasıdır. Psikolojik sözleşme, karşılıklı beklentileri içeren ancak yazılı olmayan anlaşmalardır. Bireylerin devletten beklediği hizmetlerin karşılanamaması, psikolojik sözleşmeyi ortadan kaldırmakta ve buna bağlı olarak kurumsal sinizm ortaya çıkmaktadır.

Amerika halkı ile hükümet arasındaki psikolojik sözleşme, iş güvenliği, zenginliğin artması ve ev sahipliği gibi beklentileri içermektedir. Ancak bu sözleşme enerji fiyatlarının artmasından etkilenmiştir ve küreselleşmeye bağlı olarak bazı sektörler yok olmuştur. Bu nedenlerden dolayı verilen sözler yerine getirilememiştir. Ayrıca sanayileşmenin hızlanmasıyla işçiler sömürülmüş ve böylece örgütlerin çalışma hayatını iyileştirme vaatleri gerçekleşememiştir. Bu sebeplerden dolayı Amerikalılar hayata karşı sinik bir tutum gelişirmişlerdir.

Toplumsal sinizmin etkileri konusunda ortaya net bir şey konmamıştır. Araştırmalara göre toplumsal sinizm ile örgütsel bağlılık arasında pozitif bir ilişki vardır. Bu durumun sebebi ise bireyin örgütle ilgili önyargısının olmasıdır. Önyargı sayesinde kişinin beklentileri düşmektedir. Bu nedenle örgütte yaşadığı küçük olumlu durumlar bile çalışanın motivasyonunun artmasını sağlamaktadır.

3. Meslek (İş) Sinizmi

Meslek sinizminde bireyler yaptıkları işi sevmemektedirler ve yaptıkları iş için emek vermeye değmeyeceğini düşünmektedirler. Meslek sinizmi, yapılan mesleğin ya da işin içeriğine duyulan sinizmi belirtmektedir. Örgütsel sinizm ile meslek sinizmi birbirinden farklı kavramlardır. İş sinizminde, işin içeriği ile ilgili konularda sinik tutum sergilenmektedir. Örgütsel sinizmde ise örgüte ait unsurlara karşı sinik tutum sergilenmektedir.

Meslek sinizminde mesleğe karşı isteksizlik, önem vermeme durumları görülmektedir. Meslek sinizmi, çalışanların müşterilerle iletişimini kötü etkilemektedir. Çalışanların işten ve müşterilerden uzaklaşmasına sebep olmaktadır. Bu sinizm türünde çalışanlar çalışma arkadaşlarına karşı olumsuz tutumda bulunabilirler. Ayrıca kişi kendi eksiklerini, yetersizliğini örgüte dayandırarak sinizmin örgütte genişlemesine sebep olabilmektedir. Meslek sinizminin ilk önemli sebebi, bireylerin değerleriyle çalıştığı kurum arasında yaşanan kişi- rol çatışmasıdır. Yöneticiler çalışanlardan samimi duygularını saklayarak örgütün istediği davranışlarda bulunmalarını beklemektedirler. Meslek
sinizminin ikinci sebebi ise hizmet sektöründe rol belirsizliği yaşayan çalışanlarla ilgilidir. Hizmet sektöründe çalışanlar psikolojik olarak zorlamanın yanında fiziksel tükenmişlik yaşayarak işten ayrılmaları söz konusu olmaktadır.

İş sinizmi, çalışma hayatının istenmeyen sonuçlarından biridir. Düşük statüde ve maaşta çalışılan mesleklerde sinizm artmaktadır.




4. Çalışan (İş Gören) Sinizmi

Çalışan sinizmi, bireylerin örgüte, yöneticiye ve iş arkadaşlarına karşı olumsuz düşüncede olmalarıdır. Abraham iş gören sinizmini; örgütte adaletin, eşitliğin olmadığı düşüncesi ile psikolojik sözleşme ihlalinin çalışanlar tarafından hissedilmesi olarak tanımlamıştır. Çalışan sinizmi; çalışma saatlerinin fazla olması, iş yükünün çok olması, etik olmayan yönetim, kurumun küçülmeye gitmesi sonucu ortaya çıkan işçi işveren arasındaki ilişkidir.

Çalışan sinizmini, etik sinikler ve pasif sinikler olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Etkin sinikler; elinde güç bulunduran ve bu gücü çıkarları için kullanan, çevresindeki kişilere çıkar ilişkisi olarak yaklaşan bireyler olarak tanımlamıştır. Pasif sinikler ise güce sahip olsa da olmasa da kurumdaki kişileri çıkar ilişkisi olarak görmeyen, örgütün menfaatini kendi menfaatinin önünde tutan ve yalnızca örgüt uygulamalarını eleştirmekle kalan bireylerdir.

Sinikler, yöneticilerinin teşviklerine güvenmezler ve temkinli yaklaşırlar, karşılarına fırsat çıkarsa yöneticilerinin kendilerini sömüreceklerini düşünürler. Kanter ve Mirvis çalışan sinizminin daha iyi çalışma saatleri, çalışma koşullarıyla, eşit terfilerle ve örgütte açık iletişimle kontrol edilebileceğini belirtmişlerdir. Ayrıca bu sinizm sonucunda örgütsel vatandaşlık davranışının azaldığı söylenebilir.

 

5. Örgütsel Değişim Sinizmi

Örgütsel değişim sinizmi, kurumda kötü sonuçlanan ya da başarısız olunan değişimler sonucunda oluşmaktadır. Genel olarak değişim sinizmi, bireylerin gelecekte gerçekleşecek değişimler için olumsuz duygu ve düşüncede olmalarıdır denilebilir. Örgütsel değişim sinizmi, ilk olarak değişimi gerçekleştirecek olan yöneticilere güvenmemekle başlamaktadır. Daha sonra değişimin başarısız olmasıyla ise bireyler kendilerini aldatılmış hissetmektedirler.

Örgütsel değişim sinizmi sonuçları:

  • Bireyler kendilerini yetersiz ve bilgisiz hissederler,
  • Örgüte duyulan bağlılık azalmaktadır,
  • Bireylerin çalışmak için motivasyonları azalmaktadır,
  • Yöneticiye karşı daha şüpheci ve güvensiz olunmaktadır.

Örgütsel değişim sinizmi, iş tatmini ve duygusal bağlılıkla ters orantılı, iş stresi ile doğru orantılıdır. Örgütsel değişim sinizminin nedenleri; kişilerin kendilerini bilgilendirmemiş hissetmesi ve karar alma sürecine dahil olmamalarıdır. Örgütsel değişim sinizmini hafifletmek için çalışanlara bilgi verilmeli, alınan kararlara dahil edilmelidir.




Kaynaklar: 

İLKE TUNÇEL-X VE Y KUŞAĞI BAĞLAMINDA ÖRGÜTSEL SİNİZM

İsmail BEKTAŞ-ÖRGÜTSEL ADALET ve ÖRGÜTSEL SİNİZMİN ÜRETKENLİK KARŞITI DAVRANIŞLAR ÜZERİNE ETKİSİ ve BİR ARAŞTIRMA

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Next Post

Instagram ile İlgili Tüm Kavramlar ve Açıklamaları - Terimleri

Çar Tem 22 , 2020
Share on WhatsApp Share on Facebook Share on Twitter Share on LinkedIn Share on Email Share on TelegramKullanıcılar, Instagram’da kolayca profil oluşturabilmekte ve burada fotoğraf, video ve 24 saat içerisinde kaybolan görüntüler paylaşabilmektedir. Kullanıcıların platformda diğer kullanıcılarla etkileşim kurabilmesi, keyifli vakit geçirebilmesi ve online alışveriş yapabilmesi için, uygulamada çeşitli özellikler/terimler […]
instagram-