Somatizasyon Nedir? (Bedenselleştirme)

somatizasyon

Dilimize bedenselleştirme olarak çevrilen somatizasyon tıbbi nedenlerle açıklanamayan bedensel belirtiler olarak açıklanmaktadır. Soma kelime anlamı olarak ruhsal yapı ve akıldan bağımsız olarak ‘’beden’’ anlamına gelmektedir. Somatizasyon da ruhsal çatışmaların bedensel belirtiler şeklinde ortaya çıkmasıdır.

Bedensel yakınmaların olduğu ancak organik bir bozukluğun saptanamadığı, rahatsızlık davranışları geçmişten beri süregelmektedir. Günümüzde bu rahatsızlık durumu “somatizasyon ve somataform bozukluklar” olarak tanımlanarak, ayrı bir tanı ve hastalık birimi olarak kabul edilmiştir.

Somatizasyon, bireyin duygu durumlarını ve buna bağlı ihtiyaçlarını beden semptomları ile algılaması, ifade etmesi ve beden dilini iletişim aracı olarak kullanmasıdır.

Hiç bir organik rahatsızlık bulunamadığı halde fiziksel semptomlardan yakınma ve bedensel rahatsızlığı olduğu endişesi taşıma temel özellikler oraya ortaya çıkar. Bedensel hastalık korkusu ve doktor doktor dolaşma bir yaşam tarzı olarak görülür. Bu kişiler hissettikleri rahatsızlıkla bunun gerçek nedeni arasındaki ilişkiyi genellikle farketmez, psikososyal streslere ruhsal değilde bedensel yolla bir tepki verdiklerini çoğu kez kesinlikle reddederler, belirtilerini organik bir hastalığın kanıtı olarak görüp, tıbbi bir tedavi gereksiniminde olduklarına inanırlar ve arayış içerisinde olurlar.

Bedenselleştirme, stres ve duygusal uyarılmaya bilişsel yerine bedensel tepki vermek olarak tanımlanmıştır. Bir başka deyişle bedenin ilk yaşam yıllarında çevresiyle iletişim kurmak için kullanılması ilerleyen yıllarda bilişsel olarak baş edemeği, açığa vuramadığı sorunlarla baş etmek ve yardım aramak için ilk kullandığı iletişim yöntemine başvurmasıdır.

DSM-V’e göre Bedensel belirti bozukluğu ve ilişkili bozuklukların tanı kriterleri şu şekildedir:

Kişiye sıkıntı veren ve günlük yaşamını aksatmasına neden olacak bir ya da birden çok bedensel belirtilerin bulunması.

  1. Kişinin belirtileri önemiyle orantısız şekilde düşüncelere sahip olması
  2. Belirtileri ya da sağlığı ile ilgili abartılı düzeyde kaygı hissetmesi
  3. Bu belirtilere ve sağlığı ile ilgili düşüncelere önemli derecede zaman harcaması



Bu belirtilerden en az biri ile kendini gösteren bedensel belirtiler ya da bunlara eşlik eden sağlık ile ilgili abartılı derecede düşünce ya da duyguların en az 6 ay boyunca (bedensel belirtiler bu süre zarfında sürekli şekilde mevcut olmayabilir) var olmasıdır. Dünya Sağlık Örgütün’e göre somatizasyonun yaygınlığı %7-36 arasında değişmektedir ve genellikle somatik belirtilerle duygusal belirtiler birbiri ile ilişkili şekilde görülmektedir . DSM-V’e göre somatizasyonun yetişkin nüfustaki yaygınlığı %5-7 arasında değişmektedir ve kadınlarda daha sık görülmektedir.

Somatizasyon “bedendeki bir rahatsızlık gibi” algılanıp, temelde ruhsal ve sosyal alanda yaşanan sorunlara ilişkin yardım arama davranışıdır. Somatizasyon, birçok değişkenin bir araya gelmesiylede ifade edilebilir. Öğrenilmiş davranış kalıpları, kişilik özellikleri, psikiyatrik hastalık ve başa çıkma stili bunlardan bazılarıdır. Kişiler ruhsal, sosyal, kültürel ve çevresel faktörlerin etkisiyle tıbben açıklanamayan sıkıntılarla birlikte, hastalık veya sağlığa aşırı düşkünlük davranışları gösterirler. Yaşam stili olarak kronik hastalık davranışı benimyebilir.

Somatizasyon Bozukluğunun Nedenleri

Somatizasyon bozukluğu olan kişilerde yaygın bedensel ağrı ve yakınmalar mevcuttur. Fakat bu ağrıların nedeni bedensel bir hastalık değildir. Somatizasyon bozukluğu, kişilerde bulunan kişisel ve toplumsal sıkıntıların bedensel belirtilerle ortaya çıkmasıdır.

Stres Faktörü

Somatizasyon bozukluğunun nedenlerinden biri stres faktörüdür. Somatizasyon bozukluğu olan kişilerin psikolojik değerlendirmesi yapıldığında, genellikle kişide stresin var olduğu görülmektedir. Fakat kişinin, içinde bulunduğu stres durumunu görmezden gelmesi ve geçiştirmesi sonucunda stres, kendini bedensel belirtilerle göstermeye başlar. Kişinin yaşadığı ruhsal sıkıntı, bir hastalığa bağlı olmayan bedensel belirti bozukluğuna yani somatizasyona dönüşür.

Hastalıktan Sağlanan Kazanç

Somatizasyon bozukluğunu yaygınlaştıran faktörlerden bir diğeri ise; Hastalıktan sağlanan kazançtır. Somatizasyon kimi zaman bilinçli kimi zaman bilinçsiz olarak kullanılabilmektedir. Kişinin hasta olduğunu gören çevresi, kişiye daha fazla ilgi göstermektedir. Bir süre sonra bu ilgi bireyin hoşuna gider ve hastalığını kullanmaya başlar. Birey bu sayede hasta olmanın ayrıcalıklarını kullanabilmekte, kişilerle ilişkilerini canlı tutabilmektedir.

Ekonomik Kazanç

Ekonomik kazanç, somatizasyon bozukluğunu yaygınlaştıran faktörler biridir. Somatizasyon bozukluğuna sahip kişiler, çevresinde bulunun kişilerin verdiği ilgi ile daha rahat bir yaşam sürmektedirler. Bu durumun yanı sıra işe gitmeme ve istirahat durumuyla karşılaşabilirler.

Kültürel Faktörler ve Semptomların iletişim Aracı Olarak Kullanılması

Somatizasyon bozukluğuna sahip kişi çevresinde bulunan insanlarla iletişimi yaşadığı rahatsızlıklar üzerinden sağlamaya başlar. Kişi bu durumun ilgiyle karşıladığındı fark eder ise yine bilinçli ya da bilinçsiz olarak davranışını pekiştirebilir. Kişi, semptolarını iletişim aracı olarak kullandığı fark etmez ya da bu durumdan vazgeçmek istemez ise tedavi süreci zorlanabilir.

Somatizasyon Bozukluğuna Eşlik Eden Psikolojik Rahatsızlıklar

  • Depresyon
  • Yıkıcı Duygudurum Düzensizliği Bozukluğu
  • Majör Depresyon Bozukluğu
  • Distimi
  • Premenstrüel Disfori Bozukluğu
  • Maddenin/İlacın Yol Açtığı Depresyon Bozukluğu
  • Başka Bir Sağlık Durumuna Bağlı Depresyon Bozukluğu
  • Tanımlanmış Diğer Bir Depresyon Bozukluğu
  • Tanımlanmamış Depresyon Bozukluğu
  • Duygusal Değişiklikler
  • Düşünsel Değişiklikler
  • Davranışsal Değişiklikler
  • Bedensel Değişiklikler



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Next Post

Herzberg’in Çift Faktör Kuramı (Motivasyon-Hijyen Kuramı)

Cum Eki 23 , 2020
Share on WhatsApp Share on Facebook Share on Twitter Share on LinkedIn Share on Email Share on TelegramPsikolog Frederic Herzberg 200 kişiden oluşan bir grup üzerinde yaptığı motivasyon araştırması sonucunda bazı faktörlerin insan tutumları üzerinde önemli derecede hüküm etmediği, fakat bu faktörlerin yokluğu halinde tepkilere ya da duyumsamazlıklara neden olduğu […]
Herzberg’in Çift Faktör Kuramı (Motivasyon-Hijyen Kuramı)