Yumuşak Kuvvetler Ayrılığı – Parlementer Hükümet Sistemi

Yumuşak Kuvvetler Ayrılığı

Yumuşak kuvvetler ayrılığı yürütme ve yasama ilişkisinde dengeli bir ilişkiyi öngören hükümet sistemi için kullanılmaktadır ve sıklıkla kabul edildiği gibi parlamenter hükümet sistemi yumuşak kuvvetler ayrılığının en önemli örneği durumundadır.

Genel anlamıyla yasama ve yürütme güçlerini birbirinden ılımlı, esnek biçimde ayrıldığı; güçlerin işbirliği ve denkliğine dayanan ve bu çerçevede de her iki organın birbirinin işleyişine belirli ölçüde katıldığı ve birbirini etkileme aracına sahip olduğu sisteme parlamenter sistem denilmektedir. Yumuşak kuvvetler ayrılığına göre parlamenter sistem kapsamında yürütme ve yasama birbirinden ayrı ve bağımsız olmadığından dolayı her iki organ da birbirini etkileyebilmektedir. Bu nedenle parlamenter sistem tanımlamalarında kuvvetlerin işbirliği ifadesine de yer verilebilmektedir.




Parlamenter rejimin doğduğu ve halen uygulama alanı bulduğu tipik örnek İngiltere’dir. Buna göre İngiliz parlamenter rejimi Westminster Modeli olarak da adlandırılmaktadır. Parlamenter sistemin en belirgin özelliği yasama organı içerisinden doğan yürütmenin yine yasama karşısında siyasal sorumluluğunun bulunmasıdır.

Parlamenter sistemin temel özelliklerinden ilki, yürütmenin iki başlı bir yapıya sahip olmasıdır. Yürütmenin iki başlı olmasından kasıt, bir tarafta sembolik yetkilere sahip devlet başkanının diğer tarafta ise yürütmenin esas kanadını oluşturan bakanlar kurulunun (hükümet-kabine) olmasıdır.

Parlamenter sistemin önemli özelliklerinden bir diğeri de bu sistemlerde yasama organının önemli bir gücünün olmasıdır. Doğrudan halk tarafından seçilen parlamenterlerin meşruiyeti de bu nedenle oldukça güçlüdür. Kanun koyucu durumundaki parlamentoda, bazı konularda nitelikli çoğunluk ile karar alınırken bazı durumlarda basit çoğunluk temeline göre karar alınabilmektedir. Parlamenter sistemde bir ya da iki meclisten oluşan yasama organı ve bu organın yürütme karşısındaki yetkileri, devlet başkanının sorumsuzluğu, bakanlar kurulu, yürütme organının yasama karşısında fesih hakkı gibi unsurlar belirtilebilmektedir.

Parlamenter sistemde yasama organı, halkın temsilcilerinin bulunduğu meclisin yetkisindedir. Tekli ya da ikili olabilen bu meclisler yasama görevini üstlenirken; yürütme yetkisi ise sembolik yetkilere sahip devlet başkanı, başbakan ve bakanlardan oluşan kabine arasında paylaştırılmıştır. Dolayısıyla parlamenter sistemde yürütme düalist bir yapıya sahiptir. Devlet başkanı partiler üstü bir konumda iken, yürütme yetkisinin uygulayıcısı hükümet, yasamaya karşı sorumludur.

Parlamenter model, yasama ve yürütme organlarının işbirliğine dayandırılmıştır. Birbirine bağımlı olan, aralarındaki dengeyi karşılıklı işbirliğiyle oluşturan bu iki organ arasındaki işbirliği fonksiyonel ve organik niteliğe bürünmüştür. Fonksiyonel işbirliği özellikle kanunların yapılmasında kendisini göstermiştir. Uygulamada, kanun tasarıları hükümet tarafından parlamentoya sunulmuş, görüşme ve oylama sonucu yasama tarafından kabul edilen kanunların uygulanması yürütmeye bırakılmıştır.

Parlamenter sistem içerisinde yasama ve yürütme arasında herhangi bir kriz durumunda, “güvenoyu” ve fesih mekanizması ile sorunun çözülebilmesi amaçlanmaktadır. Desteklenmeyen hükümetin yeni seçimler ile değiştirilebilir olması da parlamenter sisteme esneklik kazandırmaktadır. Ancak bu esnek sistem istikrarsız hükümetlere neden olabilmektedir. Çoğunluğun olmadığı durumlarda ne tür koalisyonların oluşabileceği  demokrasinin zarar görmesine neden olabilecektir.



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Next Post

Vergi Nedir? Neden Vergi Verilir?

Sal Ağu 11 , 2020
Share on WhatsApp Share on Facebook Share on Twitter Share on LinkedIn Share on Email Share on TelegramVergi kamusal giderlerin karşılanması başta olmak üzere, devletin işlevlerini yerine getirebilmesi için tek taraflı, zora dayalı ve karşılıksız olarak aldığı ekonomik değerlerdir. İnsanların topluluk halinde yaşamaları kadar eski bir geçmişe sahip olan vergi […]
vergi